.jpeg)
ಮಾಂಗಲ್ಯಂ ತಂತು ನಾನೇನ ಮಮಜೀವನ ಹೇತುನಾ| ಕಂಠೇ ಬದ್ನಾಮಿ ಸುಭಗೇ ತ್ವಂ ಜೀವಶರದಶ್ಯತಮ್' ಮಂತ್ರದ ಅಂತರಾರ್ಥ ಹೀಗಿದೆ.
ನನ್ನ ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಮಾಂಗಲ್ಯ ತಂತುವನ್ನು ನಿನ್ನ ಕಂಠಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದೇನೆ! ನೀನು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಾಳುವಂತವಳಾಗು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದ ಮೂಲಾಧಾರವೇ ಮಹಿಳೆ. ಸಂಸಾರ ಸುಖಕ್ಕೆ ಮಹಿಳೆಯೇ ಮೂಲ ಕಾರಣ. ಭಾರ್ಯೆಯೇ ಮನೆಗೆ ಶೋಭೆ.
ಗೃಹಸ್ಥಾಶ್ರಮದ ಮೂಲಾಧಾರವೇ ಮಹಿಳೆ. ಸಂಸಾರ ಸುಖಕ್ಕೆ ಮಹಿಳೆಯೇ ಮೂಲ ಕಾರಣ. ಭಾರ್ಯೆಯೇ ಮನೆಗೆ ಶೋಭೆ. ತಮ್ಮ ವಿವೇಕಯುತವಾದ ಆಚಾರ ವಿಚಾರಗಳಿಂದ ಮನೆಯನ್ನು ಸದಾ ಆನಂದವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುವುದೇ ಗೃಹಿಣಿಯ ಲಕ್ಷಣ.
ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಗೊಂದು ಉತ್ತಮ ಹಾಗೂ ಗೌರವಯುತ ಸ್ಥಾನ ಕೊಡುವ ಸಂಸ್ಕಾರವೇ ವಿವಾಹ.
ವಿವಾಹ ಸಂಸ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಮಂತ್ರಸಹಿತವಾಗಿ, ಅಗ್ನಿಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿ, ಗುರುಹಿರಿಯರ ಸಮ್ಮುಖ ಆಚರಿಸುವ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ನಿರೀಕ್ಷಣ - ಅಂತರ್ಪಟಗಳ ಸಂಬಂಧ, ಪಾಣಿಗ್ರಹಣ, ಕನ್ಯಾದಾನ, ಆಜ್ಯಹೋಮ, ಲಾಜಾಹೋಮ, ಸಪ್ತಪದಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿವೆ.
ನಿರೀಕ್ಷಣೆ ಎಂದರೆ ಪರಸ್ಪರ ದೃಷ್ಟಿಸುವುದು ಎಂದರ್ಥ. ಅಂತರಪಟ ತೆಗೆದಾಗ ವಧು ವರರಿಬ್ಬರು ಪರಸ್ಪರ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹರಿಸುತ್ತಾರೆ. ದೃಷ್ಟಿಯ ಮೂಲಕ ಪರಸ್ಪರರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತಾರೆ. ವಧುವಿನ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ಕಣ್ಣನ್ನಿಡುವ ವರನು ನಿನ್ನ ನೋಟ ಸೌಮ್ಯವಾಗಿರಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಳಿತು ಮಾಡಲಿ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ. ನೀನು ಒಳ್ಳೆಯ ಮನಸ್ಸಿನವಳೂ, ತೇಜೋವಂತಳೂ ಆಗಿ ಉತ್ತಮ ಸಂತಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಒಳಿತು ಉಂಟುಮಾಡುವಂತವಳಾಗು ಎಂದು ಆಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಈ ಅಂಶವನ್ನೇ ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವ ಮಂತ್ರವೊಂದು ಹೀಗಿದೆ. ಅಘೋರ ಚಕ್ಷುಃ ಅಭಾಋುತ್ರಘ್ನೀಂ, ಅಪತಿಘ್ನೀಂ ... ಈ ಮಂತ್ರವನ್ನು ಉಚ್ಛರಿಸುವ ವರ ವಧುವಿನ ಭ್ರೂಮಧ್ಯೆಯ ಮೇಲೆ ದರ್ಭೆಯನ್ನಿಟ್ಟು ಮಂತ್ರಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಪ್ರಚೋದಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಅಂತರಪಟ ಸರಿದ ನಂತರ ಕಾಣಸಿಗುವುದೇ ಮಾಂಗಲ್ಯಭಾಗ್ಯ. ವಿವಾಹ ಸಂಸ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಮಾಂಗಲ್ಯ ಧಾರಣೆಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಮಹತ್ವವಿದೆ. ಇದು ದಂಪತಿಗಳಲ್ಲಿ 'ತಾವು ಪರಸ್ಪರ ಸರ್ವಸ್ವ' ಎಂಬ ಭಾವವನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. 'ಮಾಂಗಲ್ಯಂ ತಂತು ನಾನೇನ ಮಮಜೀವನ ಹೇತುನಾ| ಕಂಠೇ ಬದ್ನಾಮಿ ಸುಭಗೇ ತ್ವಂ ಜೀವಶರದಶ್ಯತಮ್' ಮಂತ್ರದ ಅಂತರಾರ್ಥ ಹೀಗಿದೆ.
ನನ್ನ ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಮಾಂಗಲ್ಯ ತಂತುವನ್ನು ನಿನ್ನ ಕಂಠಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದೇನೆ! ನೀನು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಬಾಳುವಂತವಳಾಗು ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಂತೆಯೇ ಕನ್ಯಾದಾನ ಮಾಡುವಾಗ ಹೇಳುವ ಮಂತ್ರದ ಅಂತರಾರ್ಥವು ಹೀಗಿದೆ. 'ಸುವರ್ಣದಂತೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವುಳ್ಳವಳೂ, ಸುವರ್ಣ ಆಭರಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದವಳೂ ಆದ ಈ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಲೋಕವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ವಿಷ್ಣುರೂಪಿಯಾದ ನಿನಗೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಪಿತೃಗಳ ಉದ್ದಾರಕ್ಕೋಸ್ಕರ ಈ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಭಗವಂತನನ್ನು, ಪಂಚಭೂತಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನಿನಗೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಯಥಾಶಕ್ತಿ ಸಾಲಂಕೃತಳೂ, ಒಳ್ಳೆಯ ನಡತೆಯುಳ್ಳವಳೂ, ಸಾಧ್ವಿಯೂ ಆದ ಈ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಒಳ್ಳೆಯ ನಡೆಯುಳ್ಳವನೂ ಮೇಧಾಶಾಲಿಯೂ ಆದ ನಿನಗೆ ಸ್ಥಿರಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಇದರಿಂದ ನಿನಗೆ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮಗಳು ಸಿದ್ಧಿಯಾಗಲೆಂದು ಹಾರೈಸುತ್ತೇನೆ. ಲಕ್ಷ್ಮೇ ಸ್ವರೂಪಳಾದ ಈ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ವಿಷ್ಣು ಸ್ವರೂಪನಾದ ನಿನಗೆ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೇ®'æ. ಈ ರೀತಿಯಾಗಿ ಹೇಳಿ ಉದಕಧಾರಾ ಪುರಸ್ಸರವಾಗಿ ತ್ರಿಕರಣ ಶುದ್ದಿಯಿಂದ ಈ ವರನಿಗೆ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಕನ್ಯೆಯ ತಂದೆ.
ಮುಂದಿನ ಹಂತವೇ ಪಾಣಿಗ್ರಹಣ. ಪಾಣಿಗ್ರಹಣ ಅಜೀವ ಸಂಬಂಧಕ್ಕಾಗಿ ವರನು ವಧುವಿನ ಕೈಹಿಡಿಯುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಪಾಣಿಗ್ರಹಣದ ನಂತರ ಬರುವುದೇ ಲಾಜಾಹೋಮ. ಲಾಜಾ ಎಂದರೆ ಅರಳು ಅಥವಾ ನೆನೆದ ಧಾನ್ಯ ಎಂದರ್ಥ. ಅರಳು, ಸಮಿತ್ತುಗಳನ್ನು ಅಗ್ನಿಗೆ ಹೋಮಿಸುವುದಷ್ಟೇ ಲಾಜಾಹೋಮದ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ.
ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಧು ಹೋಮ ಮಾಡುತ್ತಾ 'ಹೇ ಆರ್ಯಮಾ ನನ್ನನ್ನು ತಂದೆಯ ಕುಲದಿಂದ ಬಿಡಿಸು. ಸದಾ ಪತಿಯೊಂದಿಗಿರುವಂತೆ ಮಾಡು. ನನ್ನ ಪತಿಯ ಅನುರಾಗವು ಅನುಮೋದಿತವಾಗಲಿ ಎಂದು ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಪತಿಯನ್ನು ಸಮೀಪಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುವುದ ಇದರ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಉದ್ದೇಶ. ಲಾಜಾಹೋಮದ ನಂತರದ ಪದ್ಧತಿಯೇ ಅಶ್ಮಾರೋಹಣ ಎಂದರೆ ಕಲ್ಲನ್ನು ಹತ್ತಿ ನಿಲ್ಲುವುದು
ವರನು ಪತ್ನಿಯ ಕೈ ಹಿಡಿದು ಅವಳನ್ನು ಒಂದು ಬಂಡೆಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿ 'ನಿನ್ನ ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸುಗಳು ಈ ಬಂಡೆಯಂತೆಯೇ ದೃಢವಾಗಿರಲಿ. ಎಂತಹ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ಮನೋಬಲ ನಿನಗೆ ಬರಲಿ' ಎಂಬ ದೃಢತೆಯನ್ನು ಪತ್ನಿಯ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತುಂಬುವ ವಿಧಾನವಾಗಿದೆ.
ವಿವಾಹ ಸಂಸ್ಕಾರದ ಪ್ರಮುಖ ಹಂತವೇ ಸಪ್ತಪದಿ. ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕೆಂದರೆ ಪತ್ನಿಯ ಕೈಹಿಡಿವ ವರನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹೆಜ್ಜೆಯನ್ನು ಇಡುವಾಗಲೂ 'ಇಷ ಏಕಪದೀ ಭವ' (ಅನ್ನ), ಊರ್ಜೇ ದ್ವಿಪದೀ ಭವ (ಬಲವರ್ಧನೆ), ರಾಜಸ್ಪೋಷಾಯ ತ್ರಿಪದೀ ಭವ (ಆರ್ಥಿಕ ಸಬಲತೆ), ಮಾಯೋಭವಾಯ ಚತುಷ್ಪದೀ ಭವ (ದಾಂಪತ್ಯ ಸುಖ), ಪ್ರಜಾಭ್ಯಃ ಪಂಚಪದೀ ಭವ (ಸತ್ಸಂತತಿ), ಋುತುಭ್ಯಃ ಷಟ್ಪದೀ ಭವ (ಸಂತೋಷ), ಸಖಾ ಸಪ್ತಪದೀ ಭವ (ಸದಾ ಜೊತೆಯಾಗಿರು) ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾ ಕೈಹಿಡಿದು ನಡೆಸುತ್ತಾನೆ. ಸಪ್ತಪದಿಯೇ ವಿವಾಹ ಸಂಸ್ಕಾರದ ಜೀವ-ಜೀವಾಳ.