What was Amrish Puri's first and last movie?

 Amrish Puri’s has acted totally in 450 films, his first appearance happened in 1955 in an unrecognisable or in an unimportant charachter in the film Bhai-Bhai in which he did the role of a goon.

It surprises that such an iconic figure of Bollywood did very small unimportant roles in several films in the early 1970. Amrish Puri didn't even have proper dialogues in many films. In the 1970’s film Prem Pujari he had a small role of Jerry, a hench man. In this film his brother Madan Puri also acted.

In 1971 he did a supporting role of Rehmat Khan in Sunil Dutt's film Reshma Aur Shera.

Amrish Puri had struggled very much in his early career before he established himself as an iconic villain of Bollywood. In his 50s he got the opportunity to act as a main villain in the films. Throughout 1970s he appeared as an associate to main villain.

For the first time he received wider recognition in 1980s film Hum Paanch in which he performed as a main villain for the first time. He did the role of Thakur Veer Pratap Singh and for the first time his strong performance, impressive baritone voice got noticed..

After this film he got several opportunities to exhibit his dominating screen presence as a main villain in several films like Vidhaata, Shakti, Hero, Meri Jung, Mr. India, Ghayal and Damini throughout 1980s and 90s.

Amrish Puri's last acted film acted is Kachichi Sadak which was released in 2006 in which he did the role of a jailor Hasin Kairanvi.

But his another film Aahat: Ek Ajeeb Kahani was released posthumously in 2010 as he had passed away on 12th January 2005. But this film was shot in 1971.

Amrish Puri for the last time appeared in 2023s film Gadar 2 in a computer generated imagery. His character Ashraf Ali, father of Sakina (Ameesha Patel) was briefly featured in a scene as he was the main villain in Gadar first part which was released in 2001.

So, one can consider that Amrish Puri's last acted film is Kachichi Sadak which was released in 2006.

Amrish Puri had given numerous memorable performances throughout his career as a dominating villain or as a supporting actor. He also acted in Telugu, Kannada, Tamil, Malayalam, Marathi and Bengali films.. His character Mogambo in the film Mr. India and Mola Ram in the Hollywood film Indiana Jones and The Temple of Doom are very popular. Amrish Puri is one of the greatest villains of the Indian cinema.

How did Amrish Puri get into movies?

 Amrish Puri has acted in over 450 films and was one of the most successful villians in Bollywood. He was nearly 50 years old when he first played his leading character as main villain in a film.

Puri family had some film connections with actor - singer K.L. Saigal because of which his brothers Chaman Puri and Madan Puri moved to Mumbai and worked as character artists. In the mid 50s Amrish Puri also tried his luck but failed in his first screen test. He managed to get a job and joined a stage group.

He often performed plays at the Prithvi Theatre and was a well-known stage actor. This theatre recognition soon led him to work in television advertisements at the age of 40.

He hardly had a dialogue to utter in his first few films because of his baritone voice which worked wonders for him later. Hum Paanch was his first hit film in which he played the main villain.

He was appreciated for his voice and acting. In 1982, Puri played the main villain Jagavar in Subhash Ghai’s Vidhata followed by Shakti and Hero.

He also went on to work in Kannada, Marathi, Telugu, Malyalam, Punjabi, Tamil and Hollywood films.

There is a long list of films where he has given brilliant performances as villain and character artist.

Few mentions are Mr. India, Shahenshah, Nagina, Tehalka, Meri Jung, Shakti, Hero, Qurbani, Ghayal, Damini, Karan Arjun, Tridev, Ghatak, Dilwale Dulhaniya Le Jayenge, Pardes, Diljale,

Phool Aur Kaante, Saudagar, Koyla, Chachi 420, Baadshah, Virasat, China Gate, Aitraaz, Gadar: Ek Prem Katha and Nayak: The Real Hero.

Image(s) Courtesy: Google

ಪುರಿಯ ಶ್ರೀ ಜಗನ್ನಾಥ ಧಾಮಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದಂತಕಥೆ

 

ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಮಧ್ಯ ಭಾರತದ ಅವಂತಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಎಂಬ ರಾಜ ಆಳುತ್ತಿದ್ದನು, ಅವನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಭಕ್ತನಾಗಿದ್ದನು. ಒಮ್ಮೆ ಒಬ್ಬ ಋಷಿ ರಾಜನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ ಮಹಾನದಿ ನದಿಯ (ಇಂದಿನ ಕಾಂತಿಲೋ, ಒಡಿಶಾ) ದಡದಲ್ಲಿರುವ ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ನೀಲಮಾಧವ (ನೀಲಿ ವಿಷ್ಣು) ಎಂದು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದನು. ಆದರೆ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸುವ ನಿಖರವಾದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವಂತೆ ಅವನು ರಾಜನಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದನು.

ಋಷಿಯಿಂದ ಈ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ರಾಜನು ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷಪಟ್ಟನು ಮತ್ತು ಅರಮನೆಯ ಪ್ರಧಾನ ಅರ್ಚಕನ ಸಹೋದರ ವಿದ್ಯಾಪತಿಗೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ನೀಲಮಾಧವನನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಆದೇಶಿಸಿದನು. ರಾಜನ ಆದೇಶದಂತೆ ವಿದ್ಯಾಪತಿ ನೆರೆಯ ರಾಜ್ಯವಾದ ಕಳಿಂಗಕ್ಕೆ (ಇಂದಿನ ಒಡಿಶಾ) ಹೊರಟನು. ಅವನು ಕಳಿಂಗವನ್ನು ತಲುಪಿದಾಗ, ಸವರ (ಬುಡಕಟ್ಟು) ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ವಿಶ್ವವಾಶು ಎಂಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಒಂದು ಗುಹೆಯೊಳಗೆ ನೀಲಮಾಧವನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆಂದು ಗೂಢಚಾರರ ಮೂಲಕ ತಿಳಿದುಕೊಂಡನು. ವಿದ್ಯಾಪತಿ ನೀಲಮಾಧವನ ಪೂಜಾ ಸ್ಥಳವನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಬೇಡಿಕೊಂಡನು, ಆದರೆ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನು ಅನುಮತಿಸಲಿಲ್ಲ. ವಿದ್ಯಾಪತಿ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಮುಖ್ಯಸ್ಥನ ಮಗಳು ಲಲಿತಾಳನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸಿದನು.

ಅವರು ವಿವಾಹವಾದರು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ದಿನಗಳ ನಂತರ, ವಿದ್ಯಾಪತಿ ತನ್ನ ಪತ್ನಿಗೆ ತನ್ನ ತಂದೆಗೆ ಭಗವಂತನ ದರ್ಶನ ತೋರಿಸುವಂತೆ ಮನವೊಲಿಸುವಂತೆ ಹೇಳಿದನು. ಮುಖ್ಯಸ್ಥನು ಒಪ್ಪಿದನು ಆದರೆ ವಿದ್ಯಾಪತಿಯನ್ನು ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲಾಗುವುದು ಎಂಬ ಷರತ್ತನ್ನು ವಿಧಿಸಿದನು. ಬುದ್ಧಿವಂತ ವಿದ್ಯಾಪತಿ ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ಕೆಲವು ಸಾಸಿವೆ ಬೀಜಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಗುಹೆಗೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯವಾಗಿ ಬೀಳಿಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಿದ ನಂತರ, ವಿದ್ಯಾಪತಿ ಕಣ್ಣುಮುಚ್ಚಿ ತೆಗೆದಾಗ, ಅವನು ದೇವರನ್ನು ನೋಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದನು.

ನಂತರ ವಿದ್ಯಾಪತಿ ಅವಂತಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿ ರಾಜನಿಗೆ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ತಿಳಿಸಿದನು. ನಂತರ ರಾಜನು ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ದೇವರನ್ನು ನೋಡಲು ಹೊರಟನು ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿಗೆ ತಲುಪಿದಾಗ, ನೀಲಮಾಧವನ ವಿಗ್ರಹವು ಅಲ್ಲಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ನಿರಾಶೆಗೊಂಡ ರಾಜನು ತನ್ನ ಅರಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದನು ಆದರೆ ಅದೇ ರಾತ್ರಿ ಅವನಿಗೆ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಪುರಿಗೆ ಹೋಗಿ ಸಮುದ್ರ ತೀರದಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮರವನ್ನು ಮರಳಿ ಪಡೆಯಬೇಕೆಂದು ಸಂದೇಶ ಬಂದಿತು. ರಾಜನು ಸಂದೇಶವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಪುರಿಯ ಬಳಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಿರುವ ದೊಡ್ಡ ಮರದ ಕಾಂಡವನ್ನು ನೋಡಿದನು.

ನಂತರ ರಾಜ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ತನ್ನ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ಅವಂತಿಯಿಂದ ಪುರಿಗೆ ಬದಲಾಯಿಸಿದನು. ಸೇವಕರ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ಹೊರತಾಗಿಯೂ, ಯಾರೂ ಮರದ ಕಾಂಡವನ್ನು ಎತ್ತಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಸವರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ವಿಶ್ವವಾಶುವಿನ ಸಹಾಯದಿಂದ, ಕಾಂಡವನ್ನು ಅರಮನೆಗೆ ತರಲಾಯಿತು. ಯಾವುದೇ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಗಳು ನೀಲಮಾಧವನ ವಿಗ್ರಹವನ್ನು ಕಾಂಡದಿಂದ ಕೆತ್ತಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ನಂತರ ಭಗವಾನ್ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ವೃದ್ಧ ಕುಶಲಕರ್ಮಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು.

ಅವನು ರಾಜನಿಗೆ ವಿಗ್ರಹ (ಪ್ರತಿಮೆ)ಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಬಹುದೆಂದು ಭರವಸೆ ನೀಡಿದನು, ಆದರೆ ಒಂದು ಷರತ್ತಿನ ಮೇಲೆ. ವಿಷ್ಣುವಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು 21 ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ತಾನೊಬ್ಬನೇ ಮಾಡುವುದಾಗಿಯೂ, ಕೆಲಸದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಅವನನ್ನು ಅಡ್ಡಿಪಡಿಸಬಾರದೆಂದೂ ಹೇಳಿದನು. ರಾಜನು ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡನು. ಮುಚ್ಚಿದ ಕೋಣೆಯಿಂದ ಜನರು ಸುತ್ತಿಗೆ, ಗರಗಸ ಮತ್ತು ಉಳಿಗಳ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಂದಿನಿಂದ ಅವನು ಆಹಾರ ಮತ್ತು ನೀರಿಲ್ಲದೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು. ಆದರೆ 18 ನೇ ದಿನ, ರಾಣಿ ಗುಂಡಿಚಾ ಯಾವುದೇ ಶಬ್ದವನ್ನು ಕೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗದಿದ್ದಾಗ ಅವಳು ಚಿಂತಿತಳಾದಳು. ಆ ಮುದುಕ ಹಸಿವು ಮತ್ತು ಬಾಯಾರಿಕೆಯಿಂದ ಸತ್ತಿರಬಹುದು ಎಂದು ಅವಳು ಭಾವಿಸಿದಳು. ರಾಣಿ ಗುಂಡಿಚಾ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯಲು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದಳು. ಬಾಗಿಲು ತೆರೆದಾಗ, ರಾಜನು ನೋಡಿದ್ದು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿತ್ತು.

ಆ ಹಳೆಯ ಕುಶಲಕರ್ಮಿ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗಿ ಅಪೂರ್ಣವಾದ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದನು, ಇಂದು ಅವರನ್ನು ಪುರಿಯ ಶ್ರೀ ಮಂದಿರದಲ್ಲಿ ಜಗನ್ನಾಥ, ಅಣ್ಣ ಬಾಲಭದ್ರ ಮತ್ತು ತಂಗಿ ಸುಭದ್ರೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ದೇವತೆಗಳ ತೋಳುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾಲುಗಳು ಅರ್ಧ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿವೆ. ಕಾರಣ ಹೀಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ದ್ವಾಪರ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನ ಲೀಲೆ (ಭ್ರಮೆ) ಜರ ಎಂಬ ಸವರನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ, ಭಗವಾನ್ ನೀಲಮಾಧವನ ಪ್ರಯಾಣವು ಸವರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥ ವಿಶ್ವವಾಶುವಿನ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ಕೊನೆಯ ವಿಧಿಯನ್ನು ಜರ ಸವರ ನಿರ್ವಹಿಸಿದಾಗ, ಅವನ ಹೃದಯ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟುಹೋಗಲಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಜರ ಸವರ ಅದನ್ನು ಮರದ ಕಟ್ಟುಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಿ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ತೇಲಿಸಿತು, ಅದನ್ನು ರಾಜ ಇಂದ್ರದ್ಯುಮ್ನನು ಪುರಿಯ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಕಂಡುಕೊಂಡನು ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ಕ್ರಮೇಣ, ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ, ಮೂಲ ದೇವಾಲಯವು ಸಮುದ್ರದ ಕೆಳಗೆ (ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿ) ಮುಳುಗಿತು. ಹೀಗಾಗಿ, ಬಂಗಾಳ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿ ಮಹೋದಧಿ (ಭಗವಂತನ ನಿವಾಸ) ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಂದಿನ ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ಪೂರ್ವ ಗಂಗಾ ರಾಜವಂಶದ ಸ್ಥಾಪಕ ರಾಜ ಅನಂತವರ್ಮ ಚೋಡಗಂಗದೇವ ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ರಾಜನು ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು ಮತ್ತು ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜಗಮೋಹನ್ (ಸಭೆ ಸಭಾಂಗಣ) ಮತ್ತು ವಿಮಾನ (ದೇವಾಲಯದ ರಥ) ನಿರ್ಮಿಸಲಾಯಿತು. ನಂತರ ಅವನ ವಂಶಾವಳಿಯಲ್ಲಿ, ಅನಂಗಭೀಮದೇವನು ಕ್ರಿ.ಶ. 1174 ರಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದನು.

ಚಿತ್ರ: ಪುರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಾಲಯದ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು 1892 ರಲ್ಲಿ ವಿಲಿಯಂ ಹೆನ್ರಿ ಕಾರ್ನಿಷ್ ಅವರು ಭಾರತೀಯ ಪುರಾತತ್ವ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ಭಾಗವಾಗಿ ತೆಗೆದಿದ್ದಾರೆ.

Why Rice is consumed on Ekadasi at Lord Jagannath Temple, Puri?

 Yes, Jagannath Temple is the only Vaishnava shrine where we observe such a surprising ritual. While, it is strictly forbidden to consume rice on Ekadasi fast, but here in Puri, the Lord himself has established this rule. Here, the day of Ekadashi is observed as “Ulti Ekadashi” (Reverse Ekadashi).

The Legend Behind Ulti Ekadashi

According to a revered tale, once Lord Brahma visited Jagannath Puri. Filled with devotion, he eagerly desired to take Mahaprasad of Lord Jagannath. However, all offerings had already been consumed—except for a few grains of rice left on a leaf, being licked by a stray dog. Overcome with bhakti, Brahma Dev humbly sat beside the dog and ate the remaining grains, yearning to receive the blessings of Jagannath’s Mahaprasad. But, mistakenly it was the day of Ekadasi.

It was at that moment that Ekadashi Devi appeared. Furious that Brahma dev had violated the austerity of Ekadasi by eating rice, she began tormenting him. Immediately, Lord Jagannath appeared pleased with Brahma Dev's devotion, got enraged by Ekadashi Devi's arrogance. To end the dispute and establish the supremacy of devotion over dogma, Lord Jagannath tied Ekadashi Devi’s hands and hung her upside down as a punishment.

To this day, the Deity of Ekadashi Devi is tied in upside-down position and is enshrined inside the Jagannath Temple complex, near the west wall, in front of Benu Madhava.

From that moment on, the Lord decreed that Mahaprasad must be honored and consumed on all days, including Ekadashi. This event gave rise to the tradition of “Ulti Ekadashi”, celebrated uniquely in Puri.

Some locals also worship her as a form of Katyayani Devi, but her role during Ekadashi is clear: to silently bear witness to the supremacy of Lord Jagannath's Mahaprasad.

This tradition beautifully illustrates the compassionate nature of Lord Jagannath, who values devotion over ritual, love over law, and inclusion over exclusion.

Jay Jagannath 🙏

ಪುರಿಯ ಜಗನ್ನಾಥ ರಥ ಯಾತ್ರೆಯ ವಿಶೇಷತೆಗಳೇನು?

 1. ಪುರಿಯ ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಾಲಯವು ಭಾರತದ ನಾಲ್ಕು ಪವಿತ್ರ ದೇವಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ದೇವಾಲಯವು 800 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹಳೆಯದಾಗಿದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನು ಜಗನ್ನಾಥನ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಅವರ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಬಲರಾಮ (ಬಲಭದ್ರ ಅಥವಾ ಬಲದೇವ್) ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದರಿ ದೇವತೆ ಸುಭದ್ರಾ ಅವರನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

2. ಬಲರಾಮ, ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಸುಭದ್ರ ದೇವತೆಗಾಗಿ ಪುರಿ ರಥಯಾತ್ರೆಗೆ ಮೂರು ವಿಭಿನ್ನ ರಥಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ . ರಥಯಾತ್ರೆಯ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿ ಬಲರಾಮ್ಜಿಯ ರಥವಿರುತ್ತದೆ. ನಂತರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಸುಭದ್ರ ದೇವಿಯ ರಥ ಮತ್ತು ಹಿಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಜಗನ್ನಾಥ ಶ್ರೀ ಕೃಷ್ಣನ ರಥವಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಅವುಗಳ ಬಣ್ಣ ಮತ್ತು ಎತ್ತರದಿಂದ ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

3. ಬಲರಾಮ್ಜಿಯ ರಥವನ್ನು 'ತಾಲಧ್ವಜ್' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದರ ಬಣ್ಣ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಹಸಿರು. ಸುಭದ್ರ ದೇವಿಯ ರಥವನ್ನು ‘ದರ್ಪದಲನ್’ ಅಥವಾ ‘ಪದ್ಮ ರಥ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಕಪ್ಪು ಅಥವಾ ನೀಲಿ ಮತ್ತು ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ್ದಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಭಗವಾನ್ ಜಗನ್ನಾಥನ ರಥವನ್ನು ‘ನಂದಿಗೋಷ್’ ಅಥವಾ ‘ಗರುಡ ಧ್ವಜ್’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಬಣ್ಣ ಕೆಂಪು ಮತ್ತು ಹಳದಿ.

4. ಭಗವಾನ್ ಜಗನ್ನಾಥನ ನಂದಿಘೋಷ್ ರಥ 45.6 ಅಡಿ ಎತ್ತರ, ಬಲರಾಮ್ಜಿಯ ತಾಲಧ್ವಜ್ ರಥ 45 ಅಡಿ ಎತ್ತರ ಮತ್ತು ಸುಭದ್ರ ದೇವಿಯ ದರ್ಪದಲನ್ ರಥ 44.6 ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿರುತ್ತದೆ.

5. ಎಲ್ಲಾ ರಥಗಳನ್ನು ಬೇವಿನ ಶುದ್ಧ ಮತ್ತು ಪ್ರಬುದ್ಧ ಮರದಿಂದ (ಮರ) ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು 'ದಾರು' ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ, ಬೇವಿನ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಮತ್ತು ಶುಭ ಮರವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಾಲಯವು ವಿಶೇಷ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ.

6. ಈ ರಥಗಳ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಮೊಳೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಲೋಹವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ರಥಗಳಿಗೆ ಮರದ ಆಯ್ಕೆ ಬಸಂತ್ ಪಂಚಮಿಯ ದಿನದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವು ಅಕ್ಷಯ ತೃತೀಯದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

7. ಮೂರು ರಥಗಳು ಸಿದ್ಧವಾದಾಗ, ‘ಛರ್ ಪಹನ್ರಾ’ ಎಂಬ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ, ಪುರಿಯ ಗಜಪತಿ ರಾಜನು ಇಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದು ಈ ಮೂರು ರಥಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸುತ್ತಾನೆ ಮತ್ತು ರಥದ ಪೆವಿಲಿಯನ್ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗವನ್ನು 'ಚಿನ್ನದ ಪೊರಕೆ' ಯಿಂದ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.

8. ರಥಯಾತ್ರೆ ಆಷಾಢ ತಿಂಗಳ ಶುಕ್ಲಪಕ್ಷದ ಎರಡನೇ ದಿನಾಂಕದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಭಕ್ತರು ಈ ರಥಗಳನ್ನು ಢೋಲು, ನಗಾರಿ, ಕಹಳೆ ಮತ್ತು ಶಂಖಧ್ವನಿಗಳ ನಡುವೆ ಎಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ರಥವನ್ನು ಎಳೆಯುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆಯುವವರನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಅದೃಷ್ಟಶಾಲಿಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೌರಾಣಿಕ ನಂಬಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ರಥ ಎಳೆಯುವವನು ಮೋಕ್ಷವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ.

9. ರಥಯಾತ್ರೆ ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಾಲಯದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ಪುರಿ ನಗರದ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗುವಾಗ ಈ ರಥಗಳು ಗುಂಡಿಚಾ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ತಲುಪುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಜಗನ್ನಾಥ, ಬಲಭದ್ರ ಮತ್ತು ದೇವತೆ ಸುಭದ್ರಾ ಏಳು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಗುಂಡಿಚಾ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಭಗವಾನ್ ಜಗನ್ನಾಥನ ದರ್ಶನವನ್ನು ‘ಆಡಪ್-ದರ್ಶನ’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

10. ಗುಂಡಿಚಾ ದೇವಾಲಯವನ್ನು 'ಗುಂಡಿಚಾ ಬ್ಯಾರಿ' ಎಂದೂ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ದೇವರ ಚಿಕ್ಕಮ್ಮನ ಮನೆ. ಈ ದೇವಾಲಯದ ಬಗ್ಗೆ ಪೌರಾಣಿಕ ನಂಬಿಕೆ ಏನೆಂದರೆ, ದೇವಶಿಲ್ಪಿ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನು ಜಗನ್ನಾಥ, ಬಲಭದ್ರ ಮತ್ತು ದೇವಿಯ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು.

11. ರಥಯಾತ್ರೆಯ ಮೂರನೇ ದಿನ ಅಂದರೆ ಪಂಚಮಿಯಂದು ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯು ಜಗನ್ನಾಥನನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಾಳೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಂತರ ದ್ವೈತಪತಿ ಬಾಗಿಲು ಮುಚ್ಚಿ, ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಗೆ ಕೋಪ ಬಂದು ರಥದ ಚಕ್ರವನ್ನು ಮುರಿದು ಇರುವ 'ಹೇರಾ ಗೋಹಿರಿ ಸಾಹಿ ಪುರಿ' ಎಂಬ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯ ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಮರಳುತ್ತಾಳೆ.

12. ನಂತರ ಜಗನ್ನಾಥ ಭಗವಾನ್ ಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಿಯನ್ನು ಸಮಾಧಾನ ಪಡಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇದೆ. ಇದನ್ನು ಮಾನ್-ಮನೌವಲ್ ಸಂವಾದಗಳ ಮೂಲಕ ನಡೆಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಅದ್ಭುತ ಭಕ್ತಿ ರಸವನ್ನು ಉಕ್ಕಿಸುತ್ತದೆ.

13. ಆಷಾಡ ತಿಂಗಳ ಹತ್ತನೇ ದಿನ, ಎಲ್ಲಾ ರಥಗಳು ಮತ್ತೆ ಮುಖ್ಯ ದೇವಾಲಯದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಡುತ್ತವೆ. ರಥಗಳನ್ನು ಹಿಂದಿರುಗಿಸುವ ಈ ಪ್ರಯಾಣದ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಬಹುಡಾ ಯಾತ್ರೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

14. ಜಗನ್ನಾಥ ದೇವಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದ ನಂತರವೂ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರತಿಮೆಗಳು ರಥದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ. ದೇವತೆ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಿಗಾಗಿ ದೇವಾಲಯದ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಮರುದಿನ ಏಕಾದಶಿಯಂದು ತೆರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ನಂತರ ಸರಿಯಾಗಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ವೈದಿಕ ಸ್ತೋತ್ರಗಳ ನಡುವೆ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಪುನಃ ಒಳಗೆ ಕರೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

15 ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ರಥಯಾತ್ರೆ ಸಮುದಾಯದ ವಿಧ್ಯುಕ್ತ ಹಬ್ಬವಾಗಿದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಉಪವಾಸವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ರಥಯಾತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಸಮುದ್ರ ತೀರದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿರುವ ಪುರಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಜಗನ್ನಾಥ ರಥಯಾತ್ರೆ ಉತ್ಸವದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ನಂಬಿಕೆ ಮತ್ತು ನಂಬಿಕೆಯ ಭವ್ಯವಾದ ವೈಭವ ಮತ್ತು ಭವ್ಯತೆ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅಪರೂಪ.