ಪ್ರಮುಖ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಮತ್ತು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯಗಳು:
1. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರ: ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು.
2. ಸಂಸತ್ ಸದಸ್ಯ: 1950 ಮತ್ತು 1957ರಲ್ಲಿ ಲೋಕಸಭೆಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿ ಉತ್ತಮ ಸಂಸದರೆಂದು ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದರು.
3.ಘೋಟಾಲೆ ವಿರೋಧಿ ಹೋರಾಟ:
ಬಿಮಾರೂ ಲಿಖಂಡಿ ಘೋಟಾಲೆ (1955) ಮತ್ತು
ಮುಂಡ್ರಾ ಘೋಟಾಲೆ (1957) ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸಿದ ಕೀರ್ತಿ ಅವರದು.
ಸರ್ಕಾರಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ವಿರುದ್ಧ ನಿರ್ಭಯವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದರು.
ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ತೆರೆಗೆ ಸರಿಸಲು ಕಾರಣಗಳು:
1. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನದ ತೊಂದರೆಗಳು:
ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿಯೊಂದಿಗಿನ ವಿವಾಹವಿಚ್ಛೇದನ (1959) ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿತು.
ಹೃದಯರೋಗ ಸೇರಿದಂತೆ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಂದ ಬಳಲಿದರು.
2.ಕುಟುಂಬದ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ:
ನೆಹರು ಕುಟುಂಬದ ರಾಜಕೀಯ ಗಮನ ಇಂದಿರಾ ಮತ್ತು ಜವಹರ್ಲಾಲ್ ನೆಹರುಗಳತ್ತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿತ್ತು.
ಫಿರೋಜ್ ಅವರ ಸ್ವತಂತ್ರ ಮತ್ತು ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ-ವಿರೋಧಿ ಸ್ಥಾನಗಳು ಕೆಲವು ಸರ್ಕಾರಿ ಮತ್ತು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನೇತೃತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಘರ್ಷಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
3. ಅಕಾಲಿಕ ನಿಧನ:
1960ರಲ್ಲಿ 47 ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಹೃದಯಾಘಾತದಿಂದ ನಿಧನರಾದರು, ಇದರಿಂದ ಅವರ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಭಾವವು ಸ್ಥಗಿತಗೊಂಡಿತು.
ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ:
ಅವರ ಮರಣಾನಂತರ, ನೆಹರು-ಗಾಂಧಿ ಕುಟುಂಬದ ರಾಜಕೀಯ ಶಕ್ತಿ ಇಂದಿರಾ ಮತ್ತು ಅವರ ಮಕ್ಕಳತ್ತ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ತಮ್ಮ ಚಿಕ್ಕ ಆಯುಷ್ಯದಲ್ಲೇ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಿದ ಫಿರೋಜ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಂತರದ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮಾತ್ರಾಡಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಘೋಟಾಲೆ ವಿರೋಧಿ ಹೋರಾಟಗಾರರಾಗಿ ಅವರ ಕೊಡುಗೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.